Magisch realisme (vervolg)

Het valt me tot nog toe erg tegen, dat magisch realisme.

Ik heb gelezen:

  • Tahar Ben Jelloun – Zoon van haar vader
  • Hubert Lampo – De komst van Joachim Stiller
  • Abdelkader Benali – De langverwachte
  • Vladimir Nabokov – Uitnodiging voor een onthoofding
  • Isabel Allende – Het huis met de geesten

En nu ben ik begonnen in A House for Mr Biswas van V.S. Naipaul.

Niet uitgelezen

Ik moet wel eerlijk melden dat ik Benali en Allende niet uitgelezen heb. Het boek van Benali vond ik ongelooflijk saai. Ik ben tot pagina 117 gekomen en toen heb ik het opgegeven. Dat wat dit moet magisch realisme moet maken is het volgende: een ongeboren kind vertelt over de familie waarin hij terecht zal komen.

Dat klinkt op zich wel interessant, ware het niet dat dit kind verder niet deelneemt aan het verhaal, omdat hij dus nog niet geboren is. Daardoor lijkt het in de praktijk gewoon op een alwetende verteller. En ja, die komt toevallig dan later wel in het verhaal en ja, het is een kind die niet geboren is. Maar dat was tot nog toe het enige magisch realistische aan dit verhaal. Haal je dat weg, dan blijft er beschrijving van een familie over en nog niet eens een heel boeiende beschrijving van een familie.

Allende

Ook Het huis met de geesten heb ik niet uitgelezen. Ik ben tot pagina 175 gekomen, dus dat is wel wat verder dan het boek van Benali. Ik ben gestopt omdat het allemaal prima geschreven was, waardoor ik wel doorlas, maar omdat de personages zo saai en afstandelijk worden beschreven had ik niet de behoefte om het weer op te pakken nadat ik het had weggelegd (omdat ik bijvoorbeeld moest slapen). Niks greep me echt. Het voelde alsof het nonchalant, in vogelvlucht wordt verteld.

Het boek klinkt ook veel spannender dan dat het is. Het is, eigenlijk net als het boek van Benali, een beschrijving van een familie, maar dan van drie generaties. Dat wat het boek magisch realistisch maakt viel me ook tegen, namelijk dat er een lijn van helderzienden in de familie is. Als ik het zo opschrijf, klinkt het wel gaaf. Maar door die afstand tussen de lezer en de personages, kon ik niks voor de personages voelen.

Zoon van haar vader

Wederom een spannende titel. Het gaat over een islamitisch gezin, een vader van zeven dochters, die het zat is dat hij alleen maar dochters krijgt, want dat zegt (uiteraard) iets over zijn mannelijkheid. Dus hij besluit dat zijn achtste kind, koste wat kost, een zoon wordt. Er wordt natuurlijk een meisje geboren, maar hij voedt het op als jongen.

Ik heb het boek vooral uitgelezen omdat het niet zo lang is en omdat ik meer verhalen wil lezen over islamitische gezinnen. Maar ik vond het behoorlijk tegenvallen, vooral omdat de vertelstijl zo vreemd is.

Er is gekozen om het verhaal te vertellen door de verteller aanwezig te laten zijn in het verhaal. Het is iemand op een plein die het verhaal verteld aan zijn toevallige luisteraars. Blijkbaar heeft de verteller een dagboek gevonden en daar vertelt hij uit. Hij vertelt alleen niet aan één stuk door, maar in stukjes, waarbij elk hoofdstuk eerst weer begint met een inleidinkje van de verteller. En dat vond ik zeer storend. Zo werd ik telkens uit het verhaal gehaald.

En je zou dan kunnen zeggen: is dat juist niet heel postmodern? Heel meta? Heel gaaf gedaan?

Waarop ik dan zou zeggen: nee. Want het blijft heel irritant. En als dan de verteller tegen het eind verdwijnt en een drietal luisteraars bij elkaar komt om het einde te bedenken, waarbij ieder zijn eigen einde ook daadwerkelijk vertelt, dan wordt het al helemaal storend. Alsof je als schrijver niet je eigen einde kan bedenken.

En ja ja, ik ben dan weer kort door de bocht en er zit vast een of andere gedachte achter van de schrijver, maar als lezer was het geen boeiende ervaring.

En wat was hier magisch realistisch aan? Dat heb ik niet kunnen duiden. Misschien moet ik eens kritisch naar de lijst van magisch realistische boeken kijken waar ik naar heb gekeken.

Nog twee boeken…

… die ik dan moet behandelen. De komst van Joachim Stiller en Uitnodiging voor een onthoofding.

De komst van Joachim Stiller vond ik wel leuk om te lezen. Het werkte wel goed dat het om die soort van onbekende Joachim Stiller gaat en dat het hoofdpersonage daarnaar op zoek is. Het hield wel abrupt op en het had wat mij betreft iets magischer gemogen.

Uitnodiging voor een onthoofding vond ik ook wel leuk om te lezen en vond ik heel erg Kafkaiaans. Het gaat over iemand die in de gevangenis zit en weet dat hij onthoofd gaat worden, maar de precieze dag waarop dit zal gebeuren is hem niet duidelijk en daar wacht hij op. Er gebeuren allerlei vreemde dingen, bijvoorbeeld zijn hele gezin die op bezoek komt en de hele inboedel heeft meegenomen om de plek aan te kleden zo lang zij daar zijn. Of het spinnetje ergens in een hoek van de cel die ook gevoed wordt door de wachter.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.